Beste buren, buurtbewoners, vrienden en vriendinnen,

Op zondag 28 JUNI organiseren we met onze Buurtfoyer ZUID opnieuw een buurtsalon in de Peperfabriek, de laatste editie voor de zomervakantie.

Staan die dag op het programma: 

1) Causerie 'In Spaanse loopgraven: België en de Spaanse burgeroorlog’ door VINCENT SCHELTIENS ORTIGOSA

50 jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst regerende dictators van Europa. 90 jaar geleden eindigde de burgeroorlog die hijzelf met een poging tot militaire staatsgreep ontketende en die 600.000 mensenlevens kostte. 

Wat minder bekend is: het kleine België had in die burgeroorlog een aanzienlijk aandeel. 5000 vluchtelingenkinderen werden in België opgevangen en 3400 mensen vertrokken van hieruit om er met de wapens het fascisme te gaan bekampen. Daarnaast hadden tal van Belgische ondernemingen grote zakelijke belangen achter de Pyreneeën.

België werd een belangrijk land in de illegale wapenhandel naar Spanje. Op de zege van Franco volgde een dictatuur die bijna vier decennia standhield en de vrije loop liet aan kleptocraten en corrupten waarvan ook Belgische ondernemers en aandeelhouders het slachtoffer werden.

Na een burgeroorlog en bijna vier decennia dictatuur werd Spanje na de dood van de dictator een parlementaire monarchie. Winnaars en verliezers van de burgeroorlog waren stilzwijgend overeengekomen om het traumatische verleden achter zich te laten. De zwarte bladzijde werd omgeslagen zonder dat ze collectief gelezen was.Internationaal werd deze overgang geroemd als een volwassen consensus tussen twee daarvoor pal tegenover elkaar staande Spanjes. Binnen Spanje leidde die consensus ook tot straffeloosheid voor de misdaden die werden begaan tijdens de burgeroorlog en de dictatuur. Daarnaast ligt het aan de basis van systeemfouten waar het land nog steeds mee worstelt.

Vandaag zijn er weinig landen waar het onverwerkte verleden zo vaak en fel opspeelt in de politieke en maatschappelijke actualiteit als in Spanje. 

Om dat te begrijpen moet dat traumatische verleden, de in het buitenland grotendeels vergeten dictatuur, verteld worden. 

In een tijdsgewricht waarin democratische en sociale rechten en vrijheden wereldwijd door autocratische krachten geviseerd worden, stelt zich de vraag of een transitie zoals de Spaanse zich ook in omgekeerde richting kan voltrekken: door amnestie en amnesie consensueel van democratie naar dictatuur schuiven.

Vincent Scheltiens Ortigosa is hij doctor in de geschiedenis en als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Power in History-Centre for Political History van de UA, waar hij ook gastprofessor is.

Hij groeide op in een gezin van Spaanse vluchtelingen en immigranten. Zijn vader was acht jaar toen hij tijdens de Spaanse burgeroorlog samen met zijn broer en drie zussen als vluchtelingenkind naar België werd geëvacueerd. Zijn grootvader, een mijnwerker uit Noord-Spanje en syndicalist, streed in de burgeroorlog aan de zijde van de wettelijke republikeinse regering tegen de militaire opstandelingen. Dat kostte hem vele jaren gevangenis onder de dictatuur van generaal Franco. In de jaren vijftig werd zijn vader door zijn Belgisch opvanggezin formeel geadopteerd en verwierf de familienaam Scheltiens. Scheltiens’ grootvader langs moederszijde werd aan het einde van de burgeroorlog door franquisten geëxecuteerd toen zijn grootmoeder hoogzwanger was. Zijn moeder, afkomstig uit Galicië, kwam eind jaren vijftig naar België.

Onlangs verschenen van Vincent Scheltiens de boeken 'Onvoltooid verleden. Spanje onder en na Franco' (2025 - prijs: 24,95 euro) en 'In Spaanse loopgraven. België en de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939)’ (2026 - prijs: 27,50 euro). De boeken zullen verkrijgbaar zijn na de causerie in ons buurtsalon. Desgewenst kan u ze aankopen en laten signeren door de auteur (breng gepast geld mee).

2) Oost-westerse muzikale magie met PETER VERHELST en SHAHAB AZINMEHR 

Peter Verhelst (o.a. Indio Louro, Bel Ayre en Birds That Change Colour) passeerde al verschillende keren in verschillende hoedanigheden tijdens onze buurtsalons. 

Onlangs ging hij een muzikale alliantie aan met de Iraanse muzikant Shahab Azinmehr. 

Azinmehr werd in 185 geboren Teheran, heeft een bachelordiploma in restauratie van historische monumenten en een masterdiploma in de uitvoering van Perzische muziek. Hij is lid van het Orpheus XXI-ensemble onder leiding van de Spaanse meestergambist, componist en dirigent Jordi Savall, een van de leidende figuren in de wereld van de zogenaamde Oude Muziek.

Samen brengen Verhelst (gitaar, ud en shruti) en Azinmehr (tar, setar en zang) hedendaagse bewerkingen van traditionele Iraanse liederen en nieuwe composities van Verhelst.

Dit wordt een prachtige en unieke muzikale ervaring. Bezwerend, contemplatief en verbindend.

De toegang voor onze buurtsalons is GRATIS, inschrijven is wel verplicht (er zijn slechts 100 plaatsen beschikbaar en onze zaal zit doorgaans snel vol, wees er dus snel bij).

Inschrijven doe je via de knop 'reserveren'.

Deel dit bericht gerust met je buren, vrienden en familie.

Van harte welkom,

Yurek, Piet, Chris en Felix, Buurtfoyer ZUID. In blijde samenwerking met CULTUURANTENNE DISTRICT ANTWERPEN en de PEPERFABRIEK.

°°°°

PRAKTISCH: Aanvangstijd: 14 u. stipt, de deuren zwaaien open om 13.30 u.

ADRES: de PEPERFABRIEK, Breughelstraat 31-33, 2018 Antwerpen.

PS: Buurtweefselversterkend initiatief Buurtfoyer ZUID begon destijds in de oude drogisterij naast De Nieuwe Vishal in de Lange Lozanastraat, verkaste dan naar de crypte van de Sint-Laurentiuskerk en de eerste verdieping van doven-en slechthorendencentrum Madosa in de Haantjeslei, en resideert sinds enkele jaren in de PEPERFABRIEK (vroeger: centrum Elcker-Ik) in de Breughelstraat. 5 keer per jaar presenteren we onze zogenaamde Buurtsalons, met telkens een verrassende en entertainende woordact en muziekact, tijdens de pauzes kunnen bezoekers bijpraten in het café van de Peperfabriek. Op deze manier brengen we al meer dan 15 jaar op een laagdrempelige inclusieve manier cultuur naar de wijk en belendende gebieden, laten de buren, buurtbewoners en andere bezoekers (opnieuw) kennis maken met elkaar, en hopen we wederzijds begrip te bevorderen.

NB: De toegang is steeds GRATIS, maar om logistieke redenen en het beperkte aantal plaatsen vragen we je om op voorhand in te schrijven. Indien je je inschrijft en niet komt opdagen zonder te verwittigen, ontzeg je potentieel een plaats aan mensen die mogelijk wel hadden willen komen kijken. We beschouwen je inschrijving na 3 x onverwittigde afwezigheid bijgevolg niet meer als geloofwaardig en je inschrijving zal niet meer worden opgenomen.

• kunst & cultuur
• wetenschap & geschiedenis