Beste buren, buurtbewoners, vrienden en vriendinnen,
Op zondag 22 NOVEMBER organiseren we met onze Buurtfoyer ZUID opnieuw een buurtsalon in de
Peperfabriek.
Staan die dag op het programma:
1) Causerie 'In Spaanse loopgraven: België en de Spaanse burgeroorlog’ door VINCENT
SCHELTIENS ORTIGOSA
50 jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst regerende
dictators van Europa. 90 jaar geleden eindigde de burgeroorlog die hijzelf met een poging tot
militaire staatsgreep ontketende en die 600.000 mensenlevens kostte.
Wat minder bekend is: het kleine België had in die burgeroorlog een aanzienlijk aandeel. 5000
vluchtelingenkinderen werden in België opgevangen en 3400 mensen vertrokken van hieruit om er
met de wapens het fascisme te gaan bekampen. Daarnaast hadden tal van Belgische ondernemingen
grote zakelijke belangen achter de Pyreneeën.
België werd een belangrijk land in de illegale wapenhandel naar Spanje. Op de zege van Franco
volgde een dictatuur die bijna vier decennia standhield en de vrije loop liet aan kleptocraten en
corrupten waarvan ook Belgische ondernemers en aandeelhouders het slachtoffer werden.
Na een burgeroorlog en bijna vier decennia dictatuur werd Spanje na de dood van de dictator een
parlementaire monarchie. Winnaars en verliezers van de burgeroorlog waren stilzwijgend
overeengekomen om het traumatische verleden achter zich te laten. De zwarte bladzijde werd
omgeslagen zonder dat ze collectief gelezen was.Internationaal werd deze overgang geroemd als
een volwassen consensus tussen twee daarvoor pal tegenover elkaar staande Spanjes. Binnen Spanje
leidde die consensus ook tot straffeloosheid voor de misdaden die werden begaan tijdens de
burgeroorlog en de dictatuur. Daarnaast ligt het aan de basis van systeemfouten waar het land nog
steeds mee worstelt.

Vandaag zijn er weinig landen waar het onverwerkte verleden zo vaak en fel opspeelt in de politieke
en maatschappelijke actualiteit als in Spanje.
Om dat te begrijpen moet dat traumatische verleden, de in het buitenland grotendeels vergeten
dictatuur, verteld worden.
In een tijdsgewricht waarin democratische en sociale rechten en vrijheden wereldwijd door
autocratische krachten geviseerd worden, stelt zich de vraag of een transitie zoals de Spaanse zich
ook in omgekeerde richting kan voltrekken: door amnestie en amnesie consensueel van democratie
naar dictatuur schuiven.
Vincent Scheltiens Ortigosa is hij doctor in de geschiedenis en als postdoctoraal onderzoeker
verbonden aan het Power in History-Centre for Political History van de UA, waar hij ook
gastprofessor is.
Hij groeide op in een gezin van Spaanse vluchtelingen en immigranten. Zijn vader was acht jaar toen
hij tijdens de Spaanse burgeroorlog samen met zijn broer en drie zussen als vluchtelingenkind naar
België werd geëvacueerd. Zijn grootvader, een mijnwerker uit Noord-Spanje en syndicalist, streed in
de burgeroorlog aan de zijde van de wettelijke republikeinse regering tegen de militaire
opstandelingen. Dat kostte hem vele jaren gevangenis onder de dictatuur van generaal Franco. In de
jaren vijftig werd zijn vader door zijn Belgisch opvanggezin formeel geadopteerd en verwierf de
familienaam Scheltiens. Scheltiens’ grootvader langs moederszijde werd aan het einde van de
burgeroorlog door franquisten geëxecuteerd toen zijn grootmoeder hoogzwanger was. Zijn moeder,
afkomstig uit Galicië, kwam eind jaren vijftig naar België.
Onlangs verschenen van Vincent Scheltiens de boeken 'Onvoltooid verleden. Spanje onder en na
Franco' (2025 - prijs: 24,95 euro) en 'In Spaanse loopgraven. België en de Spaanse Burgeroorlog
(1936-1939)’ (2026 - prijs: 27,50 euro). De boeken zullen verkrijgbaar zijn na de causerie in ons
buurtsalon. Desgewenst kan u ze aankopen en laten signeren door de auteur (breng gepast geld
mee).
2) Oost-westerse muzikale magie met PETER VERHELST en SHAHAB AZINMEHR
Peter Verhelst (o.a. Indio Louro, Bel Ayre en Birds That Change Colour) passeerde al verschillende
keren in verschillende hoedanigheden tijdens onze buurtsalons.
Onlangs ging hij een muzikale alliantie aan met de Iraanse muzikant Shahab Azinmehr.
Azinmehr werd in 185 geboren Teheran, heeft een bachelordiploma in restauratie van historische
monumenten en een masterdiploma in de uitvoering van Perzische muziek. Hij is lid van het Orpheus
XXI-ensemble onder leiding van de Spaanse meestergambist, componist en dirigent Jordi Savall, een
van de leidende figuren in de wereld van de zogenaamde Oude Muziek.
Samen brengen Verhelst (gitaar, ud en shruti) en Azinmehr (tar, setar en zang) hedendaagse
bewerkingen van traditionele Iraanse liederen en nieuwe composities van Verhelst.
Dit wordt een prachtige en unieke muzikale ervaring. Bezwerend, contemplatief en verbindend.
De toegang voor onze buurtsalons is GRATIS, inschrijven is wel verplicht (er zijn slechts 100
plaatsen beschikbaar en onze zaal zit doorgaans snel vol, wees er dus snel bij).
Inschrijven doe je via deze link: https://forms.gle/6miXhKum8sxTEE5V6
Deel dit bericht gerust met je buren, vrienden en familie.
Van harte welkom,
Yurek, Piet, Chris en Felix, Buurtfoyer ZUID. In blijde samenwerking met CULTUURANTENNE
DISTRICT ANTWERPEN en de PEPERFABRIEK.
°°°°
PRAKTISCH: Aanvangstijd: 14 u. stipt, de deuren zwaaien open om 13.30 u.
ADRES: de PEPERFABRIEK, Breughelstraat 31-33, 2018 Antwerpen.

• kunst & cultuur